Gemoedsbezwaarde

Een gemoedsbezwaarde vindt het afsluiten van verzekeringen in strijd met Gods voorzienigheid. De overtuiging is dat God alle dingen bestuurt en niets in het leven bij toeval gebeurt. Voor- en tegenspoed komt uit Gods hand. Door het afsluiten van verzekeringen zou je proberen onder Gods besturing uit te komen, wat als ongeoorloofd wordt beschouwd.

Deze overtuiging geldt niet alleen voor zorgverzekeringen maar voor alle vormen van verzekering. Dit onderscheidt gemoedsbezwaarden van mensen met morele bezwaren. Mensen met morele bezwaren hebben alleen bezwaar tegen bepaalde vormen van zorg of medische behandelingen, maar niet tegen verzekeren als zodanig.

De groep gemoedsbezwaarden bestaat hoofdzakelijk uit orthodox-gereformeerde christenen die deze levensovertuiging delen. De Nederlandse wetgever erkent deze religieuze overtuiging en biedt daarom een speciale regeling voor ontheffing van verzekeringsplicht.

Ontheffing aanvragen bij SVB

Je kunt als gemoedsbezwaarde ontheffing aanvragen bij de Sociale Verzekeringsbank. Dit doe je door het formulier ‘Verklaring van gemoedsbezwaren’ in te vullen en in te dienen. De SVB beoordeelt je aanvraag en kan ontheffing verlenen voor de Zorgverzekeringswet, Wet langdurige zorg en verschillende werknemersverzekeringen.

De registratie gebeurt per huishouden en staat altijd op naam van het oudste gezinslid. Je ontvangt van de SVB een ‘Ontheffing verzekeringsplicht wegens gemoedsbezwaren’. De SVB geeft deze informatie door aan de Belastingdienst en het CAK, die je registreren in hun systemen.

Belangrijk is dat je alleen ontheffing krijgt als je geen enkele andere verzekering hebt. Sluit je toch een verzekering af, bijvoorbeeld een inboedelverzekering of reisverzekering, dan vervalt je ontheffing direct. Je bent vanaf dat moment weer verplicht om een reguliere zorgverzekering af te sluiten.

Bijdragevervangende belasting betalen

Als gemoedsbezwaarde betaal je geen zorgpremie maar een bijdragevervangende belasting. Deze belasting is qua hoogte vergelijkbaar met de inkomensafhankelijke premie die een verzekeringsplichtige met een vergelijkbaar inkomen betaalt. Het bedrag wordt geïnd via de inkomstenbelasting of loonbelasting.

Voor werknemers houdt de werkgever de bijdragevervangende belasting automatisch in op het loon en betaalt deze aan de Belastingdienst. Heb je andere inkomsten uit box 1 of ben je zelfstandig ondernemer, dan ontvang je een aanslagformulier waarmee je de belasting over deze inkomsten moet betalen.

De Belastingdienst geeft de betaalde bedragen door aan het CAK. Het CAK beheert een spaarrekening waar deze bedragen op worden gestort. Dit opgebouwde saldo kun je gebruiken voor vergoeding van zorgkosten uit het basispakket.

Zorgkosten declareren bij CAK

Als gemoedsbezwaarde declareer je zorgkosten bij het CAK in plaats van bij een zorgverzekeraar. Je kunt alleen zorg uit het basispakket van de Zorgverzekeringswet declareren. Het CAK vergoedt kosten uitsluitend wanneer je voldoende saldo hebt opgebouwd op je spaarrekening.

Je kunt zorgfacturen tot uiterlijk twee hele kalenderjaren na de factuurdatum declareren. Het CAK verwerkt declaraties binnen maximaal tien maanden na indiening. Heb je onvoldoende saldo, dan worden de resterende zorgkosten pas vergoed wanneer je weer nieuw saldo hebt opgebouwd.

Je moet zorgkosten eerst zelf betalen aan de zorgverlener voordat je vergoeding kunt aanvragen. Dit verschilt van reguliere zorgverzekeringen waarbij de zorgverlener vaak rechtstreeks declareert bij de verzekeraar. Voor spoedeisende zorg geldt geen speciale regeling, ook deze kosten betaal je eerst zelf.

Gevolgen en beperkingen

Als gemoedsbezwaarde heb je geen recht op zorgtoeslag. Deze tegemoetkoming van de overheid is alleen beschikbaar voor mensen die premie betalen voor een zorgverzekering. Dit kan aanzienlijke financiële consequenties hebben, vooral voor huishoudens met lagere inkomens.

Je bouwt saldo op voor zorgkosten, maar dit saldo is beperkt tot wat je daadwerkelijk hebt ingelegd via de bijdragevervangende belasting. Maak je veel zorgkosten en is je saldo op, dan moet je alle verdere kosten volledig zelf betalen totdat er weer nieuw saldo is opgebouwd.

De ontheffing kun je op elk moment stopzetten bij de SVB. Je moet dan binnen vier maanden een reguliere zorgverzekering afsluiten. Voor kinderen stopt de registratie als gemoedsbezwaarde automatisch op de achttiende verjaardag. Zij moeten dan opnieuw kiezen om zich als gemoedsbezwaarde te registreren of een zorgverzekering af te sluiten.